با بحران قریب‌الوقوع بنزین مواجه‌ایم/ راهکارهای بهینه سازی مصرف چیست؟

به گزارش رصد انرژی ، بیست‌ودومین نشست خبری رصد انرژی با حضور خبرنگاران و کارشناسان برتر حوزه انرژی برگزار شد. در این نشست، “عباس ملکی” استاد تمام دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف و “نصرت‌الله سیفی” مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت حضور داشتند.

نصرت‌الله سیفی، کارشناس انرژی و مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت در این نشست خبری اظهار داشت: بنزین مثل بقیه حامل‌های انرژی، قبل از جنگ هم، از سال‌های گذشته، ناترازی داشت و بعد از جنگ هم تراز تولید و مصرف بازهم بیشتر بهم خورد.

وی افزود: بر اساس آمار ترازنامه انرژی کشور در سال 1402، بالغ بر 115 میلیون لیتر در روز مصرف بنزین داشتیم که بر اساس متوسط رشد 6 درصدی مصرف بنزین، که رقم متوسط رشد سالانه مصرف بنزین کشور در طی 2 دهه گذشته بوده، این رقم برآورد می‌شد که در سال 1405 به 137 میلیون لیتر در روز برسد که آمارها نشان می‌دهد این برآورد سال 1402، با آنچه امسال رخ می‌دهد خیلی دور نیست و چیزی در همین حدود، متوسط مصرف بنزین امسال است.

در سال جاری شاهد افزایش ناترازی بنزین هستیم

سیفی با اشاره به‌اینکه “آسیب به تأسیسات گازی در جنگ اخیر از ظرفیت تولید میعانات گازی کاست”، گفت: کاهش تولید میعانات گازی به معنای کاهش تأمین خوراک پالایشگاه ستاره خلیج فارس است که این مسئله هم روی تولید بنزین اثرگذاشته و در مجموع در سال جاری شاهد افزایش ناترازی بنزین هستیم.

وی ادامه داد: واردات بنزین از شمال کشور ادامه دارد، حتی بیشتر از قبل هم شده، اما ظرفیت بنادر اجازه افزایش بیشتر نمی‌دهد، اما واردات بنزین از جنوب کشور متوقف شده است و بخشی از ذخایر هم در حمله به انبارهای نفت سوخته، و همه و همه در کنار رشد مصرف، شرایطی را به‌وجود آورده که با بحران قریب‌الوقوع بنزین مواجه‌ایم؛ پس نه‌تنها ناترازی که در گذشته به 25 تا 30 میلیون لیتر در روز می‌رسید، تشدید شده بلکه اکنون ناترازی به بحران تبدیل شده است.

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت خاطرنشان کرد: امروز صرفه‌جویی و اصلاح روند مصرف برای غلبه بر بحران قریب‌الوقوع، یک ضرورت است؛ بخشی از راهکارها سیاستی و فنی است و بخشی از راهکارها، فرهنگ‌سازی و آموزشی است.

وی افزود: هزینه فرهنگ‌سازی کمتر بوده اما اثرگذاری آن بسیار بیشتر است؛ اما متأسفانه تاکنون آموزش‌ها به صورت موثر به مردم داده نشده و بسیاری از مردم نسبت به راهکارهایی که بتوانند مصرف بنزین را کاهش دهند، آموزش ندیده‌اند.

نحوه رانندگی اثری 10درصدی در رشد یا کاهش مصرف بنزین خودرو دارد

سیفی با بیان اینکه “نحوه رانندگی اثری 10درصدی در رشد یا کاهش مصرف بنزین خودرو دارد”، گفت: در آموزش‌های راهنمایی و رانندگی و زمان گرفتن گواهینامه، اصلا به موضوع نحوه رانندگی صحیح که مصرف بنزین را با گاز دادن‌ها و ترمز کردن‌های یک‌دفعه‌ای افزایش ندهد، توجهی نمی‌شود.

وی ادامه داد: نقش خودرو نیز در میزان مصرف بنزین کشور بسیار نقش پررنگی است، زمانی در سال 79، پیکان که در هر لیتر 12.5  لیتر می‌سوزاند و معمولا مصرف‌اش به 14 لیتر می‌رسید اما اگر موتورش از تنظیم خارج می‌شد، مصرف‌اش به مقدار قابل توجهی افزایش پیدا می‌کرد؛ اکنون نیز خودروهای مصارف بالا، عمده دلیل افزایش مصرف بنزین هستند.

این کارشناس انرژی با بیان اینکه “علاوه بر خودرو دیگر تجهیزات از جمله تجهیزات راهنمایی و رانندگی نیز در مصرف بنزین موثر است و باید به‌روز و با تکنولوژی بهینه باشند”، گفت: اصلاح مصرف بنزین یک پروژه نیست، بلکه یک سبد اقدامات است که ممکن است بیش از 100 پروژه را در بر بگیرد.

اگر موتورسیکلت‌های کار تهران، برقی شود، مصرف بنزین تهران به نصف کاهش می‌یابد

وی افزود: فقط در بخش خودروها، می‌توان چند پروژه در بحث خودروهای در حال تولید تعریبف کرد، چندین پروژه به خودروهای در حال تردد اختصاص داد و بحث خروج از مدار ناوگان فروسده و نوسازی ناوگان نیز از دیگر راهکارهاست.

سیفی با بیان اینکه “همین رویه در مورد موتورسیکلت‌ها هم صدق می‌کند و چندین و چند پروژه در این زمینه می‌توان تعرف و اجرایی کرد”، گفت: اگر موتورسیکلت‌های کار تهران، برقی شود، مصرف بنزین تهران به نصف کاهش می‌یابد، چرا که تردد موتورسیکلت‌های کار در تهران بسیار تردد بالایی است.

وی ادامه داد: در خصوص خودروهای غیربنزینی، CNGسوز، LPG‌سوز و برقی هم باید پروژه‌های مناسب و راهکارها را در نظر گرفت.

اگر فردی گفت هیچ راهی جز افزایش قیمت بنزین نیست، بدانید یا این فرد دروغ می‌گوید و یا بی‌سواد است

مدیرعامل اسبق شرکت بهینه سازی مصرف سوخت تصریح کرد: فرض کنیم که دولت نمی‌خواهد، یا نمی‌تواند قیمت بنزین را بالا ببرد، چه باید کرد؟ اگر فردی گفت هیچ راهی جز افزایش قیمت بنزین نیست، بدانید یا این فرد دروغ می‌گوید و یا بی‌سواد است؛ چرا که ده‌ها و صدها راهکار کوچک و بزرگ غیرقیمتی برای اصلاح روند مصرف بنزین وجود دارد.

وی افزود: یک آسفالت با روکش غلط و غیراستاندارد، تا 5درصد مصرف بنزین را بالا می‌برد، از 35 سال پیش مشکل قاچاق قیر را داریم و هنوز هم ادامه دارد، قیر سوخته بعضا در روکش جاده ها ریخته می‌شود که پوکمی‌شود و علاوه بر خرابی سیستم تعلیق اتومبیل‌ها، موجب افزایش مصرف بنزین می‌شود.

سیفی با بیان اینکه “اصلاح هندسی جاده‌ها و کاهش مسیرهای تردد، از راهکارهای مهم کاهش مصرف بنزین محسوب می‌شود”، گفت: توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی یکی از الزامات اصلاح روند مصرف بنزین در کشور است؛ در این زمینه اقداماتی انجام شده اما کافی نیست.

ردپای سیاست‌زدگی در عدم توسعه متروی تهران

وی ادامه داد: بحث سیاست‌زدگی در اقدامات هم از معضلات بزرگ کشور است، سال 93 مصوبه‌ای آماده شده بود که امکان تزریق 5.5میلیارد دلار بودجه به متروی تهران را می‌داد اما چون آقای قالیباف شهردار بود، این مصوبه به امضای شورای اقتصاد نرسید، وقتی سال 96 آقای قالیباف از شهرداری تهران رفت، این مصوبه به تصویب رسید؛ 3 سال زمان را در بهترین سال‌ها از دست دادیم، درحالی که می‌توانستیم با تزریق این پول، 3 میلیون سفر نفر در روز به تردد متروی تهران اضافه کنیم و به موازات آن از مصرف بنزین کاهش دهیم.

سیفی با بیان اینکه کارهای زیادی در زمینه اصلاح روند مصرف بنزین انجام شده اما کافی نبوده، گفت: یکی از دستاوردها، همین مسئله CNG است که امروز مصرف آن، 20 میلیون لیتر از مصرف بنزین را جایگزین کرده است و اگر CNG نبود، فاجعه بسیار بیشتر از این بود.

وی افزود: کرونا با همه بدی‌اش به ما یاد داد که می‌توان بسیاری از کارها را از دور انجام داد و از تعداد سفرهای شهری کاست که به کاهش تردد و مصرف بنزین منجر می‌شود.

می‌توان در یک بازه زمانی 5 ساله، بحران ناترازی بنزین را حل کرد

سیفی با بیان اینکه “برای رفع بحران ناترازی بنزین راهکار وجود دارد”، گفت: مهمتر از راهکار، شیوه‌های اجرایی است، باید برای رفع بحران بنزین، یک ستاد و قرارگاه متمرکز تشکیل داد و یک فرد مسئول آن قرارگاه باشد که هم توانمند و مدبر باشد و هم اختیارات کامل در این خصوص داشته باشد؛ با کارهای پراکنده و اینکه هیچ کسی سهم و پاسخگویی‌اش مشخص نباشد، نمی‌توان بحران بنزین را حل کرد.

وی ادامه داد: با یک فرماندهی واحد، می‌توان با اتخاذ راهکارهای متعدد، در یک بازه زمانی 5 ساله، بحران ناترازی بنزین را حل کرد.

در ادامه، عباس ملکی. استاد تمام دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف در نشستی خبری اظهار داشت: هر کشوری در دنیا دارای یک میزت نسبی برای خودش است و مزیت نسبی ایران انرژی است.

وی افزود: از نظر ذخایر نفتی با بیش از 150 میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده رتبه چهارم جهان و از نظر ذخایر گاری با بیش از 35 تریلیون مترمکعب دومین کشور جهان هستیم و در مجموع ذخایر هیدروکربوری نخستین کشور جهان محسوب می‌شویم.

ملکی با بیان اینکه “اگر از مزیت‌های نسبی استفاده نکنیم، مجبور به صرفه‌جویی در بخش‌های دیگر می‌شویم”، گفت: در تولید برق، نیروگاه‌های ما 37 درصد راندمان دارند و این به‌معنای این است که اگر یک بشکه نفت را صرف سوخت نیروگاه‌ها کنیم، 0.37 آن به برق تبدیل می‌شود و باقی هدر می‌رود.

راندمان پایین خودروها، عامل اصلی پرمصرفی بنزین است

وی ادامه داد: در بخش بنزین نیز همین راندمان پایین خودروها، عامل اصلی پرمصرفی است؛ وقتی در جهان خودرویی با مصرف 2.5 لیتر در 100 کیلومتر تولید می‌شود، می‌توانیم با ارتباط با شرکت‌های برتر در این زمینه، تولید آن در ایران را شروع کرده و ناوگان را بر اساس بهینه‌سازی مصرف، نوسازی کنیم.

استاد دانشگاه شریف تصریح کرد: موتورهای احتراق داخلی یکی از بزرگترین اختراعات بشر بوده و هنوز هم بسیار مهم و کاربردی است”، گفت: نباید فکر کینم خهرچه ظاهرش تمیزتر است، پرکاربردتر است؛ ماشین برقی نمی‌تواند جای ماشین بنزینی را بگیرد، در ژاپن نیز بیشتر خودروها هیبریدی هستند، یعنی با موتور احتراق داخلی کار می‌کنند و ماشین برقی کمتر است.

وی افزود: اگر به مرکزیت رأس لفان در شمال قطر، یک دایره به قطر 200کیلومتر بکشید، 50 درصد نفت خام جهان در این 200 کیلومتر است و اگر این دایره با قطر 200 کیلومتر در انگلستان یا امریکا بود، جهان به سمت کاهش استفاده از نفت وگاز نمی‌رفت، اما چون در اختیار ما و کشورهای مسلمان منطقه است، در کاپ 21 فرآیند محدودسازی استفاده از نفت وگاز را شروع کردند، در کاپ 30 برزیل به دنبال آن بودند و در کاپ 31 این مالیات ستانی و محدودیت‌های استفاده از نفت و گاز بیشتر نمایان می‌شود.

با خوردوی برقی و نیروگاه خورشیدی مشکل انرژی کشور حل نمی‌شود

ملکی با بیان اینکه “اینکه فکر کنیم با خوردوی برقی و نیروگاه خورشیدی مشکل انرژی کشور حل می‌شود، ساده‌اندیشی است”، گفت: ما باید به دنبال افزایش برداشت از منابع نفت و گاز باشیم، نفت با هزینه 10 دلار را استخراج کنیم، آن‌را 100 دلار با سود 900 درصدمیی بفروشیم و 90 دلار سودآوری از فروش نفت را در توسعه زیرساخت‌های کشور هزینه کنیم.

وی با بیان اینکه بهینه‌سازی مصرف بنزین و سوخت یک‌ضرورت است، ادامه داد: پس اینکه فکر کنیم دوران نفت و گاز تمام شده یا دوران سوخت فسیلی در حمل و نقل در حال پایان است، این استدلال درستی نیست، بلکه باید به سمت بهینه‌سازی مصرف در بنزین و دیگر بخش‌های استفاده از سوخت فسیلی برویم.

باید تمرکز در رفع مسائل حوزه انرژی و ناترازی‌ها را با اختیارات کامل به وزارت نفت بدهیم

این استاد دانشگاه با اشاره به راهکار متنوع‌سازی سبد سوخت خودروها گفت: ما ظرفیت خوبی مثل سی‌ان‌جی را داریم که دیگر کشورها آن‌را یکی از افتخارات ایران می‌دانند اما ما خودمان بر سر سی‌ان‌جی می‌زنیم؛ درحالی که همین الان ظرفیت جایگزینی 40 میلیون لیتر بنزین را با سی‌ان‌جی داریم اما از نیمی از این ظرفیت استفاده می‌کنیم.

وی افزود: هر کشوری وزارت نفت ایران را با این دامنه تأثیر و ارتباط با مردم داشت، مشکلات انرژی‌اش را کامل رفع می‌کرد؛ باید تمرکز در رفع مسائل حوزه انرژی و ناترازی‌ها را با اختیارات کامل به وزارت نفت بدهیم.

انتهای پیام/